Het beste moment om een lichtplan te maken voor een nieuwbouwwoning is vóór de ruwbouwfase, idealiter zodra de plattegronden beschikbaar zijn. Op dat moment liggen de wanden en vloeren nog open, waardoor de elektra precies op de gewenste plekken kan worden weggewerkt. Hoe eerder je begint, hoe meer vrijheid je hebt in de uiteindelijke indeling van je verlichting. De vragen hieronder helpen je stap voor stap door het proces.
De elektra voor verlichting moet worden aangelegd tijdens de ruwbouwfase, voordat de wanden worden afgewerkt en de vloeren worden gestort. Dit is het moment waarop leidingen en inbouwdozen zonder extra kosten of schade kunnen worden geplaatst. Wie op dit moment nog geen lichtplan heeft, loopt het risico dat aansluitpunten op de verkeerde plekken komen te zitten.
In de praktijk betekent dit dat je vóór de aanvang van de ruwbouw al moet weten waar je armaturen, wandlampen, spots en schakelgroepen wilt hebben. Een elektricien werkt op basis van een tekening of instructie. Zonder een doordacht lichtplan valt hij terug op standaardposities, wat later tot teleurstellingen leidt: een lamp midden op het plafond in plaats van boven de eettafel, of een schakelaar op een onhandige plek.
Concreet zijn er drie momenten in de bouw waarop je elektrabeslissingen neemt:
Het eerste moment is veruit het meest bepalend. Aanpassingen achteraf zijn mogelijk, maar kosten aanzienlijk meer tijd en geld.
Een professioneel lichtplan voor een nieuwbouwwoning bevat minimaal een overzicht van alle ruimten met de gewenste lichtpunten, schakelposities, dimopties en armatuurkeuzes. Het plan is gebaseerd op de plattegrond en houdt rekening met de functie van elke ruimte, de gewenste sfeer en het beschikbare budget.
Goed uitgewerkte lichtplannen bevatten doorgaans de volgende elementen:
Het plan vormt de basis voor zowel de elektricien als de interieurontwerper. Hoe gedetailleerder het lichtplan, hoe minder ruimte er is voor miscommunicatie op de bouwplaats.
Bij een renovatie kun je een lichtplan laten maken zodra de plannen voor de verbouwing concreet zijn, dus zodra je weet welke ruimten worden aangepakt. Je hoeft niet te wachten tot de aannemer aan de slag gaat. Hoe eerder het plan er ligt, hoe beter het aansluit op de bouwwerkzaamheden en hoe minder meerwerk je achteraf hebt.
Bij een gedeeltelijke renovatie, zoals alleen een nieuwe keuken of badkamer, kun je het lichtplan beperken tot de betreffende ruimte. Maar het loont om ook de aangrenzende ruimten mee te nemen in de overweging. Verlichting werkt het best als het als een geheel is doordacht, niet als losse eilanden per vertrek.
Als je tijdens een renovatie sowieso muren opensloopt of nieuwe vloeren legt, is dat het aangewezen moment om ook elders in de woning de elektra te vernieuwen of aan te vullen. Een lichtadviseur kan dan meekijken welke aanpassingen zinvol zijn zolang de boel toch open ligt.
Het belangrijkste verschil is de vrijheid van uitvoering. Bij een lichtplan voor nieuwbouw kun je alles vanaf scratch opbouwen: leidingen lopen precies waar jij wilt, inbouwspots zijn overal mogelijk en er zijn geen bestaande installaties die de keuzes beperken. Bij bestaande bouw moet je rekening houden met wat er al ligt.
In een bestaande woning zijn de mogelijkheden afhankelijk van de constructie. Betonnen plafonds laten geen inbouwspots toe zonder ingrijpende aanpassingen. Houten vloerbalken kunnen de leidingvoering compliceren. En in monumentale panden gelden soms aanvullende beperkingen voor ingrepen in de constructie.
Dat betekent niet dat een lichtplan voor bestaande bouw minder waardevol is, integendeel. Juist omdat de mogelijkheden beperkter zijn, is een goed doordacht plan essentieel om het maximale uit de situatie te halen. Opbouwarmaturen, snoerpendels en slimme plaatsing van wandlampen kunnen veel goedmaken wat een betonnen plafond onmogelijk maakt.
Bij nieuwbouw ligt de nadruk op planning vooraf. Bij bestaande bouw ligt de nadruk op creatieve oplossingen binnen de bestaande structuur.
Een lichtplan wordt opgesteld door een lichtadviseur of lichtarchitect, iemand met kennis van verlichtingstechniek, ruimtelijke indeling en armatuurkeuze. De uitvoering van de elektrotechnische installatie is vervolgens het werk van een erkend elektricien. Het plaatsen van de armaturen kan door de elektricien of door de bewoner zelf worden gedaan, afhankelijk van het type armatuur.
De rolverdeling ziet er in de praktijk als volgt uit:
Het is belangrijk dat de lichtadviseur en de elektricien in een vroeg stadium met elkaar communiceren, of in ieder geval dat het lichtplan duidelijk genoeg is voor de elektricien om zonder vragen aan de slag te gaan. Onduidelijkheden op de bouwplaats leiden tot standaardoplossingen die later niet meer aan te passen zijn.
De kosten voor een professioneel lichtplan variëren sterk, afhankelijk van de omvang van het project, het aantal ruimten en de complexiteit van de gewenste installatie. Voor een gemiddelde nieuwbouwwoning liggen de kosten voor een volledig uitgewerkt lichtplan doorgaans tussen de enkele honderden en een paar duizend euro. Sommige verlichtingsspecialisten bieden een vrijblijvend intakegesprek aan als startpunt.
Factoren die de prijs beïnvloeden:
Veel mensen beschouwen een lichtplan als een extra kostenpost, maar in de praktijk voorkomt het juist onnodige uitgaven. Fout geplaatste lichtpunten achteraf corrigeren is aanzienlijk duurder dan een goed plan aan het begin. Bovendien helpt een lichtplan bij het maken van gerichte armatuurkeuzes, waardoor je minder snel geld uitgeeft aan verlichting die uiteindelijk niet bevalt.
Vraag bij meerdere aanbieders een offerte op en let daarbij niet alleen op de prijs, maar ook op wat het plan precies omvat. Een goedkoop plan zonder schakelschema of armatuuradvies biedt de elektricien onvoldoende houvast.
BAVA Light Concepts begeleidt particulieren en zakelijke opdrachtgevers bij het opstellen van een professioneel lichtplan, van de eerste schets tot de definitieve uitvoering. Of het nu gaat om een nieuwbouwwoning, een renovatie of een specifieke ruimte zoals een keuken of woonkamer: de lichtadviseurs van BAVA denken mee vanaf het eerste gesprek.
Dit is wat BAVA biedt:
Wil je weten wat een professioneel lichtadvies voor jouw project kan betekenen? Neem contact op met BAVA voor een vrijblijvend gesprek.
070 – 345 00 45
informatie@bava.nl
BAVA Light Concepts
Sylvain Poonsstraat 14
2548 XX Den Haag
Meer dan 2000+ tevreden klanten door heel Nederland.
Lichtplan
Particuliere verlichting
Kerkverlichting
Museumverlichting
Maatwerk verlichting
Projectverlichting
Etalageverlichting
Visuele beperking